Monday, May 31, 2010

పూజ కు ఉపయోగించే కొన్ని పవిత్ర పుష్పాలు వాటి విశిష్టత

పూజ కు ఉపయోగించే కొన్ని పవిత్ర పుష్పాలు వాటి విశిష్టత . The following are some of the sacred flowers described in our ancient literarue. They are used for worship in temples and in many houses throughout India.
ఈ పుష్పాలకు సువాసన తో బాటు ఔషధ గుణములు కూడా వున్నవి .
1. పద్మము, (Lotus): దీన్నే తామర(తెలుగు)కమలము, అరవిందము, నళినము, సరోజము, వారిజము, అని కూడా అంటారు.పుండరీకము, కల్హారము,అంటే తెల్లని పద్మము అని అర్ధము. ఇది విష్ణువు కు, లక్ష్మి కి ప్రీతి పాత్రము.
Botanical name: Nelumbo nucifera Gaertn., Family: Nelumbonaceae
Lotus పద్మము 
2. కదంబము: Botanical name: Mitragyna parvifolia (Roxb.) Korth., Neolamarckia cadamba (Roxb.) Bosser, వ్యాసుడు, మహాకవి కాళిదాసు, శంకర భగవత్పాదులు  పార్వతినికదంబ వన వాసిని , కదంబ ప్రియ  గా వర్ణించారు.  ఈ రెండు వృక్షాలు కదంబముగా పిలవ బడుతున్నాయి .   ఈ చెట్లు  అడవిలో  సహజం గా పెరుగుతాయి . పుష్పాలు  సువాసన భరితం గా ఉంటాయి.
Mitragyna / కదంబ 

కదంబ /Neolamarkia 
   3.జపా పుష్పం: మందారం Botanical name: Hibiscus rosa-sinensis ; Family: Malvaceae
 ఈ పుష్పాలను కాళికా మాతకు , శివుడికి  ప్రీతి పాత్ర మైనవి గా వర్ణించారు. అంగారకుని జపా పుష్ప వర్ణము కల వాని గా వర్నిస్తారు.
జపా పుష్పం 

4. నీలోత్పలము : నల్ల/నీలి కలువ: Indian blue water lily, Indian water lily (Eng.);
కృష్ణుని కొందరు కవులు  నీలోత్పల ద్యుతి(నీలి కాలువ వంటి వర్ణము /కాంతి)  గల వాని గా వర్ణించారు . దుర్గా దేవి పూజ కు కూడా ఉపయోగిస్తారు. 
Botanical name: Nymphaea nouchali Burm.f., syn. Nymphaea stellata Willd.

నీలి కలువ 
  
5. కుందము: అడవి జాజి: Botanical name: Jasminum auriculatum కాళిదాసు  పార్వతి పలు వరుస కుందముల వలె ఉన్నవని వర్ణింప బడినది. ఇవి దేవి పూజకు వాడబడుతున్నాయి.   
కుందము 

6. బంధూక పుష్పము : మంకెన  పువ్వు : సూర్యాష్టకం లో-బంధూక పుష్ప సంకాశం - హార కుండల శోభితం ; మహా పాప హరం......   తం సూర్యం ప్రణ మామ్య హం   సూర్యుని వర్ణము బంధూక పుష్ప వర్ణము గా వర్ణించారు. Botanical name:. Pentapetes phoenicea L.,
మంకెన/ బంధూక  పువ్వు 
7. అతశీ : Botanical name: Linum usitatissimum, also known as Flax plant.  Seed are rich in omega-3 fatty acids; fiber is used weave coarse cloth. కృష్ణాష్టకం లో 
అతశి పుష్ప సంకాశం  హార నూపుర శోభితం --- కృష్ణం వందే జగద్గురుం- వాసుదేవుడి అతశి పుష్ప వర్ణం లో వున్నా డని  వర్ణించారు. ఇవి ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రం లో సహజం గా కనిపించవు. చల్లని ప్రదేశాల్లో పెరుగు తాయి .   
అతశి పుష్పం 
8.వకుళ లేదా పొగడ: Botanical name: Mimusops elengi L.,
 ఈ పుష్పాలు విష్ణువు కు ప్రీతి కరము. సుగంధ భరితము.  కృష్ణుడు బృందావనం లో ఈ పూల సుగంధమును ఇష్ట పడే వాడని వర్ణించ బడినది.
వకుళ /పొగడ 
9. మాలతీ:  Botanical name: Aganosma cymosa బృందావనం లో కృష్ణుని అలరించిన తీగ  పుష్పాలు. సుగంధ భరితం. 
మాలతి 
 10. మాధవి : Botanical name: Hiptage benghalensis(L.) Kurz, వీటినే పావురాయి  కాయలని కూడా అంటారు .  బృందావనం లో కృష్ణుని అలరించిన తీగ  పుష్పాలు. అడవుల్లో సహజం గా ఉంటాయి .  
  
మాధవీ లత 
11. చంపకము: Botanical name: Magnolia champaca (L.) Baill. ex Pierre,
 ఈ పుష్పాలు విష్ణువుకు పార్వతి కి ప్రీతి పాత్రము. సుగంధ భరితము.  
చంపకం 

12. సేవంతిక (చేమంతి ): Chrysanthemum indicum 
13. పారిజాతము 
పారిజాతం 
13. అర్క(జిల్లేడు) : Botanical name: Calotropis gigantea ; తెల్లని పూలు గలవి శ్రేష్టము ఈ పూలను గణపతి, శివ, సూర్య పూజకు మాత్రమే వాడతారు . విష్ణు ఆరాధనకు ఉపయోగించరు

ఆర్క 
 15. పలాశ: కింశుక / మోదుగ: Botanical name: Butea monosperma  దీని పుష్పాల తో హోళీ రంగులు చేసి ఆడుకుంటారు . దీని శాఖ తో చేసిన కర్రను ఉపనయనము సమయం లో వాడతారు .
పలాశ 
      ద్రోణ: తుమ్మిపూలు; Botanical name: Leucas aspera ; వీటి పూలను కార్తీక మాసం లో మాస శివ రాత్రి , సోమవారం, ఆర్ద్ర నక్షత్రం వున్న రోజుల్లో పూజకు ఉపయోగిస్తారు. వీటి ఆకును ఆకు కూర గా వాడతారు.
ద్రోణ / తుమ్మి 
అశోకము :  ఈ చెట్టు కింద నే సీతమ్మ వారు రావణుడి చెర లో  వుండినదని రామాయణం లో వర్ణించ బడినది.  ఇది శోక నాశకము గ భావిస్తారు . Botanical name: Saraca indica, 
అశోక వృక్షం 

 వేప:Botanical name: Azadirachta indica వేప పూలను తెలుగు వారు ఉగాది నాడు వాడతారు . వేప చెట్టు ను లక్ష్మీ స్వరూపం గా , గ్రామ దేవతల పూజలకు ఉపయోగించడము అందరికి తెలిసినదే .
కేతకి :దీన్నే మొగలి పూవు అని కూడా అంటారు.Botanical name: Pandanus odorifer
దీన్ని శివ పూజకు తప్ప మిగిలిన దేవతారాధనకు వాడతారు.
బంతి :  Mari gold, Botanical name: Tagetus patula దీన్ని గొబ్బెమ్మలు , బతుకమ్మల ను అలంకరించడానికి వాడతారు ; పురాతన గ్రంధాలలో దీని ప్రస్తావన లేదు. 
,నాగవల్లి/ తమల పాకు,   చందనము  /శ్రీగంధము , 
 చివరగా ఒక మాట: శంకర భగవత్పాదుల శివానంద లహరి లో ని ఈ శ్లోకం చదవండి   
గభీరే కాసారే విశతి విజనే ఘోర విపినే 
విశాలే శైలే  చ  భ్రమతి కుసుమార్ధం జడ మతి 
సమార్పైకం చేతస్సరసిజం ఉమానాథ భవేత్ 
సుఖేనా వ స్థాతుం  జన ఇహ న జానాతి కి మ హో 
అర్ధము: ఓ ఉమా నాథుడా (శివుడా ) మంద బుద్ధి గల వారే నీ పూజా పుష్పాల కొరకు లోతైన చెరువుల్లో, జన సంచారం లేని ప్రమాద కరమైన అడవుల్లో, విశాల మైన కొండల్లో తిరుగుతాడు. కానీ హృదయ సరోవరం లో పూచిన ఒక పద్మాన్ని నీకు సమర్పిస్తే వున్న చోటే సుఖం గా ఉండ వచ్చ్చని ఈ ప్రజలకు తెలియ దంటే విచిత్రం గా వుంది . ఈ పూల న్నిటి కన్నా హృదయ పద్మమే భగవంతునికి ప్రీతి కరము.    
  

Thank you. ఇంకా వుంది 

4 comments:

  1. Hello Lalithamba garu. I am a Lawyer from Vijayawada. I am a Science graduate with Botany. so interested in knowing and growing plants. The information given by you is so good. so useful who knows not much about plants & who run and worry about simple problems.....

    ReplyDelete
  2. అమ్మా,

    బిళ్ళగన్నేరు అన్నా phlox అన్నా ఓకటేనా?

    ReplyDelete